Virus RSV (Respiratory Syncytial Virus - hợp bào hô hấp). Virus RSV với hai phân nhóm RSV-A và RSV-B, gây nhiễm trùng đường hô hấp trên và dưới như viêm tiểu phế quản, viêm phổi, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ sơ sinh và người cao tuổi, nhất là trẻ dưới 2 tuổi. Virus này có thể tái nhiễm nhiều lần do miễn dịch suy giảm và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, vì vậy việc phát hiện sớm đóng vai trò rất quan trọng để can thiệp và chăm sóc kịp thời.

1. RSV lây lan như thế nào?

RSV lây lan dễ dàng từ người này sang người khác. Virus xâm nhập vào cơ thể qua mũi, miệng hoặc mắt. Khi người nhiễm bệnh ho hoặc hắt hơi, những giọt nước chứa virus sẽ bay vào không khí. Cũng có thể bị nhiễm trùng nếu tay bị dính chất tiết nhiễm trùng ở mũi hoặc miệng và sau đó dụi mắt hoặc mũi. RSV có thể tồn tại trên các bề mặt cứng như bàn, tay nắm cửa, đồ chơi và thành giường trong nhiều giờ.

2. Triệu chứng thường gặp

+ Triệu chứng thường gặp (giống cảm lạnh):

- Nghẹt mũi, chảy nước mũi.

- Ho khan, hắt hơi.

- Sốt nhẹ.

- Đau họng, đau đầu. 

+ Triệu chứng nặng hơn (đặc biệt ở trẻ nhỏ, người lớn tuổi):

- Khó thở, thở nhanh, thở khò khè (tiếng rít).

- Ho nhiều, ho dữ dội.

- Rút lõm lồng ngực (da vùng ngực co kéo vào khi thở).

- Bỏ bú, ăn kém, quấy khóc, mệt mỏi.

- Ngưng thở (thường gặp ở trẻ sơ sinh, trẻ non tháng).

- Môi và móng tay xanh xao.

- Dấu hiệu mất nước (khóc không có nước mắt, ít đi tiểu). 

+ Triệu chứng cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay:

- Có dấu hiệu khó thở, thở nhanh, tím tái môi/móng tay.

- Ngưng thở kéo dài hơn 10-15 giây.

- Trẻ lơ mơ, khó đánh thức, li bì.

- Mất nước nghiêm trọng.

3. Phương pháp điều trị

- Không có phương pháp điều trị hiệu quả đối với nhiễm RSV mà chỉ có chăm sóc hỗ trợ.

- Triệu chứng giống cảm lạnh ở trẻ sơ sinh có thể được cải thiện bằng cách hút mũi nhẹ nhàng.

- Không nên dùng thuốc cảm vì chúng có thể gây ra tác dụng phụ và không hiệu quả ở trẻ nhỏ.

- Nên tránh sử dụng máy phun hơi nóng vì có nguy cơ bị bỏng và máy phun sương mát vì có thể bị nhiễm nấm mốc.

- Đảm bảo bé bú đủ sữa mẹ, sữa công thức hoặc chất lỏng để tránh mất nước.

4. Biện pháp dự phòng

Các bước bạn có thể thực hiện để giúp giảm nguy cơ mắc RSV cho trẻ, đồng thời ngăn ngừa sự lây lan sang người khác bao gồm:

- Rửa tay kỹ và yêu cầu người khác rửa tay trước khi bế hoặc chạm vào trẻ.

- Tránh chạm vào mắt, mũi và miệng.

- Vệ sinh các bề mặt có thể bị nhiễm virus như tay nắm cửa, đồ chơi và mặt bàn.

- Giữ khoảng cách ít nhất 2 mét với người đang hắt hơi hoặc ho nếu có thể.

- Tránh tiếp xúc với khói thuốc lá hoặc thuốc lá điện tử vì có thể làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh.

+ Những người có triệu chứng giống cảm lạnh nên:

- Che miệng khi ho và hắt hơi.

- Rửa tay thường xuyên và đúng cách.

- Tránh hôn người khác và giữ khoảng cách càng xa càng tốt với những người có nguy cơ cao.

Hiện có hai liệu pháp kháng thể đơn dòng được FDA phê duyệt có thể được sử dụng để giúp ngăn ngừa nhiễm trùng RSV nghiêm trọng ở trẻ sơ sinh và trẻ có nguy cơ cao. Palivizumab (tên thương hiệu Synagis) được tiêm hàng tháng trong mùa RSV. Nirsevimab-alip (tên thương hiệu Beyfortus) là thuốc tiêm một lần cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trong mùa RSV đầu tiên. Các liệu pháp này cũng có thể được chỉ định cho một số trẻ em dưới 2 tuổi có nguy cơ cao bị RSV nghiêm trọng trong mùa RSV thứ hai. Vì hiện tại nguồn cung Beyfortus còn hạn chế, nên cần ưu tiên tiêm cho trẻ sơ sinh có nguy cơ cao nhất bị nhiễm RSV nghiêm trọng. Synagis cần nhiều hơn một liều, vì vậy hãy đảm bảo bé được tiêm đủ tất cả các liều để được bảo vệ đầy đủ.