Tác giả: Gibson Andre

Người dịch: ThS. BS. Đặng Bá Thạnh

Nguồn: https://newsinhealth.nih.gov/2026/05/healing-burns

Bỏng có thể xảy ra với bất kỳ ai, hậu quả của bỏng có thể dao động từ tổn thương da nhẹ đến sẹo vĩnh viễn, thậm chí tử vong. Vì vậy, việc trang bị kiến thức về phòng ngừa bỏng là điều cần thiết đối với mọi người.

Phần lớn các trường hợp bỏng xảy ra trong môi trường gia đình, trong đó hỏa hoạn tại nhà bếp hoặc các tai nạn sinh hoạt là những nguyên nhân phổ biến. Đối với trẻ em, bỏng do chất lỏng nóng là nguyên nhân hàng đầu, thường gây ra bởi hơi nước hoặc nước sôi.

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bỏng. Bỏng độ một chỉ ảnh hưởng đến lớp ngoài cùng của da, gọi là biểu bì. Cháy nắng là một ví dụ điển hình: loại bỏng này thường có thể được điều trị tại nhà bằng cách làm sạch vùng tổn thương và thoa kem dưỡng để duy trì độ ẩm.

Bỏng độ hai tổn thương sâu hơn, ảnh hưởng đến lớp thứ hai của da, gọi là trung bì, những tổn thương này có thể để lại sẹo hoặc làm thay đổi cảm giác da. Một số trường hợp chỉ cần chăm sóc vết thương thông thường, bao gồm làm sạch và băng kín vùng bị bỏng. Tuy nhiên, bỏng độ hai sâu có thể cần phẫu thuật ghép da, trong đó vùng da lành từ một khu vực khác trên cơ thể được sử dụng để che phủ phần da bị tổn thương.

Bỏng độ ba nghiêm trọng hơn, phá hủy toàn bộ cấu trúc da đến lớp mỡ và dây thần kinh bên dưới trung bì. Bỏng độ bốn là mức độ nặng nhất, có thể ảnh hưởng đến cơ, gân và xương. Những trường hợp này luôn đòi hỏi can thiệp y tế chuyên sâu, thường bao gồm phẫu thuật ghép da.

Các bác sĩ xác định mức độ nghiêm trọng của bỏng chủ yếu thông qua thăm khám lâm sàng. Theo bác sĩ Angela Gibson, chuyên gia phẫu thuật bỏng tại Đại học Wisconsin, tổn thương bỏng thường tiến triển nặng hơn sau chấn thương ban đầu, do đó có thể mất đến một tuần để đánh giá chính xác mức độ bỏng.

Gibson và nhóm nghiên cứu của bà đang phát triển một công nghệ hình ảnh mới nhằm xác định chính xác độ sâu của tổn thương bỏng. Công cụ này sử dụng thuốc nhuộm huỳnh quang để quan sát sâu vào các lớp da. Nếu thành công, công nghệ này có thể hỗ trợ bác sĩ dự đoán mức độ tổn thương chính xác hơn, từ đó giúp bệnh nhân được điều trị phù hợp sớm hơn, đồng thời hỗ trợ xác định mô lành để chỉ loại bỏ mô bị tổn thương.

Theo Gibson, mục tiêu là hạn chế tối đa việc cắt bỏ mô khỏe mạnh, bởi khi mô bị loại bỏ, cần phải thay thế bằng da của chính bệnh nhân. Do đó, diện tích vùng cho da ghép cần được giảm thiểu tối đa.

Ngoài ra, phòng thí nghiệm của Gibson cũng đang nghiên cứu các loại băng vết thương có khả năng tạo ra tín hiệu điện cực nhỏ. Những tín hiệu này kích thích tế bào phát triển và di chuyển đến vùng tổn thương, thúc đẩy quá trình hình thành da mới và tăng sinh mạch máu. Các băng này mô phỏng hoạt động điện sinh lý tự nhiên của cơ thể, từ đó giúp tăng tốc độ lành thương.

Khác với liệu pháp kích thích điện truyền thống cần nguồn điện bên ngoài, các loại băng mới này tận dụng chuyển động tự nhiên của cơ thể để tạo ra điện năng. Mặc dù công nghệ này cho thấy nhiều tiềm năng trong điều trị lành vết thương, nó vẫn đang ở giai đoạn nghiên cứu ban đầu và cần thêm nhiều bằng chứng khoa học.

Các nhà khoa học tiếp tục tìm kiếm những phương pháp điều trị mới, tuy nhiên Gibson nhấn mạnh rằng phòng ngừa vẫn là biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất. Bà khuyến nghị mọi người nên được giáo dục đầy đủ về phòng tránh bỏng, đặc biệt là các biện pháp an toàn trong gia đình.

Như Gibson khẳng định: “Bỏng có thể xảy ra với bất kỳ ai. Phòng ngừa quan trọng không kém việc biết cách chăm sóc và điều trị bỏng.”