Khi sức khỏe con người không thể tách rời môi trường và động vật

Sự xuất hiện của các bệnh truyền nhiễm mới nổi, tình trạng kháng kháng sinh, biến đổi khí hậu và suy giảm đa dạng sinh học đang đặt ra những thách thức chưa từng có đối với hệ thống y tế toàn cầu. Thực tế cho thấy nhiều nguy cơ sức khỏe hiện nay không chỉ bắt nguồn từ con người mà còn liên quan chặt chẽ đến động vật, hệ sinh thái và môi trường sống.

Trước bối cảnh đó, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng các đối tác quốc tế tiếp tục thúc đẩy mô hình One Health (Một sức khỏe) – một cách tiếp cận liên ngành nhằm bảo vệ sức khỏe con người thông qua sự phối hợp giữa y tế, thú y, môi trường và nông nghiệp. 

Hội nghị One Health 2026: Chuyển từ tầm nhìn sang hành động

Nhân Ngày Sức khỏe Thế giới năm 2026, Hội nghị Thượng đỉnh One Health được tổ chức tại Lyon (Pháp) với sự tham gia của lãnh đạo nhiều quốc gia, các tổ chức quốc tế, trường đại học và viện nghiên cứu.

Tại hội nghị, WHO và các đối tác đã công bố nhiều sáng kiến nhằm tăng cường năng lực phòng ngừa các cuộc khủng hoảng y tế trong tương lai. Thay vì chỉ ứng phó khi dịch bệnh đã bùng phát, các quốc gia được khuyến khích đầu tư vào các hệ thống giám sát sớm, chia sẻ dữ liệu, nghiên cứu khoa học và xây dựng mạng lưới hợp tác xuyên ngành. 

Vì sao One Health ngày càng quan trọng?

Theo WHO, khoảng 60% các bệnh truyền nhiễm ở người có nguồn gốc từ động vật, trong khi phần lớn các bệnh truyền nhiễm mới nổi cũng liên quan đến sự tương tác giữa con người, động vật và môi trường.

Một số vấn đề nổi bật mà One Health hướng đến bao gồm:

Phòng chống các bệnh lây truyền từ động vật sang người. 

Kiểm soát tình trạng kháng kháng sinh. 

Giảm tác động của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe. 

Bảo vệ hệ sinh thái và đa dạng sinh học. 

Tăng cường an toàn thực phẩm và giám sát dịch bệnh. 

Những thách thức này đều đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều lĩnh vực thay vì chỉ dựa vào ngành y tế. 

Hợp tác khoa học – nền tảng của sức khỏe toàn cầu

Một nội dung đáng chú ý của hội nghị là việc thúc đẩy hợp tác giữa các trung tâm nghiên cứu, trường đại học và tổ chức quốc tế nhằm:

Chia sẻ dữ liệu dịch tễ học. 

Phát triển các nghiên cứu liên ngành. 

Ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong giám sát dịch bệnh. 

Đào tạo nguồn nhân lực về One Health. 

Tăng cường năng lực nghiên cứu tại các quốc gia. 

Theo WHO, khoa học và đổi mới sáng tạo sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc dự báo nguy cơ và xây dựng các giải pháp phòng ngừa hiệu quả hơn. 

Ý nghĩa đối với Việt Nam

Việt Nam là quốc gia có điều kiện tự nhiên đa dạng, ngành chăn nuôi phát triển và chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu. Đây cũng là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các bệnh truyền từ động vật sang người.

Việc triển khai cách tiếp cận One Health sẽ góp phần:

Nâng cao năng lực giám sát và phát hiện sớm dịch bệnh. 

Tăng cường phối hợp giữa ngành y tế, thú y và môi trường. 

Kiểm soát hiệu quả kháng kháng sinh. 

Bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước các nguy cơ mới nổi. 

Hỗ trợ thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững về y tế và môi trường. 

Thông điệp

Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức y tế mới, bảo vệ sức khỏe con người không thể tách rời việc bảo vệ động vật và môi trường. Cách tiếp cận One Health không chỉ là một chiến lược phòng chống dịch bệnh mà còn là định hướng phát triển bền vững, góp phần xây dựng một hệ thống y tế chủ động, linh hoạt và có khả năng ứng phó tốt hơn với các nguy cơ trong tương lai.

ThS. Nguyễn Thị Diễm Quỳnh

Nguồn:

World Health Organization. WHO and France shift One Health vision to action with new high-impact initiatives. Published April 7, 2026. WHO – One Health Summit 2026 

World Health Organization. Strengthening One Health through coordinated action on implementation, science, policy and financing. Published April 8, 2026. WHO – Strengthening One Health through coordinated action