Đồ uống có đường và đồ uống có cồn ngày càng rẻ hơn do thuế suất thấp ở hầu hết các quốc gia, dẫn đến tình trạng béo phì, tiểu đường, bệnh tim mạch, ung thư và thương tích, đặc biệt là ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Trong hai báo cáo toàn cầu mới được công bố, Tổ chức Y tế Thế giới kêu gọi chính phủ các nước tăng cường thuế đối với đồ uống có đường và đồ uống có cồn. Các báo cáo cảnh báo rằng việc đánh thuế thấp đang cho phép các sản phẩm có hại vẫn được bán với giá rẻ trong khi hệ thống y tế phải đối mặt với áp lực tài chính ngày càng tăng từ các bệnh không lây nhiễm và thương tích có thể phòng ngừa được.

“Thuế y tế là một trong những công cụ mạnh mẽ nhất mà chúng ta có để thúc đẩy sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật”, Tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc WHO, cho biết. “Bằng cách tăng thuế đối với các sản phẩm như thuốc lá, đồ uống có đường và rượu, chính phủ có thể giảm tiêu thụ có hại và giải phóng nguồn quỹ cho các dịch vụ y tế thiết yếu.”

Thị trường toàn cầu kết hợp giữa đồ uống có đường và đồ uống có cồn thúc đẩy tiêu thụ rộng rãi mặt hàng này và tạo ra lợi nhuận hàng tỷ đô la của các tập đoàn. Tuy nhiên, chính phủ chỉ thu được một phần tương đối nhỏ giá trị này thông qua các loại thuế vì lý do sức khỏe, khiến xã hội phải gánh chịu những chi phí lâu dài về sức khỏe và kinh tế.

Các báo cáo cho thấy ít nhất 116 quốc gia đánh thuế đồ uống có đường, trong đó nhiều loại là nước ngọt có ga. Nhưng nhiều sản phẩm có hàm lượng đường cao khác, chẳng hạn như nước ép trái cây nguyên chất 100%, sữa uống có đường và cà phê, trà đóng chai sẵn, lại không bị đánh thuế. Trong khi 97% các quốc gia đánh thuế đồ uống năng lượng, con số này không thay đổi kể từ báo cáo toàn cầu gần nhất vào năm 2023.

Một báo cáo riêng của WHO cho thấy ít nhất 167 quốc gia đánh thuế vào đồ uống có cồn, trong khi 12 quốc gia cấm hoàn toàn rượu. Mặc dù vậy, giá rượu đã trở nên phải chăng hơn hoặc không thay đổi ở hầu hết các quốc gia kể từ năm 2022, do thuế không theo kịp lạm phát và tăng trưởng thu nhập. Rượu vang vẫn không bị đánh thuế ở ít nhất 25 quốc gia, chủ yếu ở châu Âu, bất chấp những rủi ro rõ ràng đối với sức khỏe.

“Rượu bia giá rẻ hơn làm gia tăng bạo lực, thương tích và bệnh tật”, Tiến sĩ Etienne Krug, Giám đốc Vụ Các yếu tố quyết định sức khỏe, thúc đẩy và phòng ngừa của WHO, nhấn mạnh. “Trong khi ngành công nghiệp thu lợi nhuận, người dân thường phải gánh chịu hậu quả về sức khỏe và xã hội phải chịu chi phí kinh tế.”

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhận thấy rằng trên khắp các khu vực:

• Mức thuế suất đối với đồ uống có cồn vẫn ở mức thấp, với mức trung bình thuế tiêu thụ đặc biệt toàn cầu là 14% đối với bia và 22,5% đối với rượu mạnh;
• Thuế đối với đồ uống có đường còn yếu và không nhắm đúng mục tiêu, với mức thuế trung bình chỉ chiếm khoảng 2% giá của một loại nước ngọt có ga thông thường và thường chỉ áp dụng cho một số loại đồ uống nhất định, bỏ sót phần lớn thị trường; và
• Rất ít quốc gia điều chỉnh thuế theo lạm phát, khiến các sản phẩm gây hại cho sức khỏe ngày càng trở nên dễ mua hơn.

Những xu hướng về thuế này vẫn tiếp diễn bất chấp cuộc khảo sát của Gallup năm 2022 cho thấy đa số người được khảo sát ủng hộ việc tăng thuế đối với rượu và đồ uống có đường. WHO đang kêu gọi các quốc gia tăng và thiết kế lại hệ thống thuế như một phần của sáng kiến ​​"3 đến 35" mới , nhằm mục đích tăng giá thực tế của ba sản phẩm: thuốc lá, rượu và đồ uống có đường vào năm 2035, khiến chúng trở nên khó mua hơn theo thời gian để giúp bảo vệ sức khỏe người dân.