(+84) 236.3827111 ex. 402

THUỐC HẠ HUYẾT ÁP TRONG XỬ TRÍ TĂNG HUYẾT ÁP NẶNG CẤP TÍNH Ở PHỤ NỮ MANG THAI


Tăng huyết áp nặng cấp tính trong thai kỳ là một tình trạng cấp cứu sản khoa, làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu não, sản giật, nhau bong non và các biến chứng nghiêm trọng cho cả mẹ và thai nhi. Việc nhận diện và điều trị kịp thời có vai trò quan trọng trong giảm thiểu nguy cơ tử vong và bệnh tật chu sinh.

1. Ngưỡng chỉ định và mục tiêu điều trị

Chỉ định điều trị cấp cứu: Huyết áp tâm thu ≥ 160 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 110 mmHg, kéo dài từ 15 phút trở lên.

Thời điểm điều trị: Cần bắt đầu điều trị trong vòng 30–60 phút kể từ khi xác định tình trạng tăng huyết áp nặng kéo dài.

Mục tiêu ban đầu: Đưa huyết áp về khoảng 140–150/90–100 mmHg, tránh hạ huyết áp quá mức gây giảm tưới máu tử cung – nhau thai.

2. Các thuốc được sử dụng trong xử trí cấp cứu

2.1. Labetalol đường tĩnh mạch

  • Liều khởi đầu: 20 mg tiêm tĩnh mạch trong 2 phút.
  • Nếu huyết áp chưa đạt mục tiêu, đánh giá lại sau mỗi 10 phút và điều chỉnh liều:
    • Sau 10 phút: 40 mg IV.
    • Sau 20 phút: 80 mg IV.
    • Sau 30 phút: 80 mg IV.
    • Sau 40 phút: 80 mg IV.
  • Tổng liều tối đa: 300 mg.
  • Không tiếp tục dùng thuốc nếu nhịp tim dưới 60 lần/phút.
  • Tránh sử dụng ở bệnh nhân hen phế quản, suy tim mất bù, block nhĩ thất hoặc nhịp chậm.

Ngoài cách tiêm tĩnh mạch ngắt quãng, có thể sử dụng truyền liên tục với tốc độ 1–2 mg/phút theo phác đồ, dưới sự theo dõi huyết áp và nhịp tim liên tục.

2.2. Hydralazine đường tĩnh mạch

  • Liều khởi đầu: 5 mg IV trong 1–2 phút.
  • Đánh giá lại huyết áp sau 20 phút:
    • Sau 20 phút: 5–10 mg IV.
    • Sau 40 phút: 5–10 mg IV.
  • Tổng liều tối đa: 20 mg theo khuyến cáo ACOG; một số phác đồ cho phép đến 30 mg.

Đáp ứng hạ huyết áp của hydralazine có thể khó dự đoán hơn labetalol. Do đó, cần chờ đủ khoảng 20 phút trước khi cân nhắc nhắc lại liều.

2.3. Nifedipine giải phóng tức thì (IR) đường uống

  • Liều khởi đầu: 10 mg uống.
  • Nếu huyết áp chưa đạt mục tiêu, đánh giá lại sau mỗi 20 phút:
    • Sau 20 phút: 10–20 mg uống.
    • Sau 40 phút: 10–20 mg uống.

Lưu ý: Nuốt nguyên viên thuốc, không sử dụng đường ngậm dưới lưỡi hoặc chọc vỡ viên nang. Thuốc có thể gây hạ huyết áp nhanh, đau đầu và nhịp tim nhanh.

Nifedipine giải phóng tức thì là một trong những lựa chọn điều trị hàng đầu theo ACOG, đặc biệt trong trường hợp chưa thiết lập được đường truyền tĩnh mạch.

2.4. Nifedipine giải phóng kéo dài (ER/XR) đường uống

  • Liều khởi đầu: 30 mg uống.
  • Có thể cân nhắc liều tiếp theo sau 1–2 giờ nếu huyết áp chưa đạt mục tiêu, tùy theo đáp ứng và phác đồ điều trị.

Cần phân biệt dạng giải phóng kéo dài với dạng giải phóng tức thì, do hai dạng thuốc có chỉ định và thời gian khởi phát tác dụng khác nhau.

2.5. Nicardipine truyền tĩnh mạch

  • Liều khởi đầu: 5 mg/giờ.
  • Điều chỉnh liều từ từ theo đáp ứng, tối đa 15 mg/giờ.
  • Tác dụng của mỗi lần điều chỉnh liều có thể xuất hiện sau 5–15 phút.

Cần sử dụng bơm truyền điện và theo dõi huyết áp, nhịp tim liên tục nhằm hạn chế nguy cơ hạ huyết áp quá mức.

3. Những lưu ý quan trọng trong thực hành lâm sàng

  • Magnesium sulfate (MgSO₄): Sử dụng để dự phòng co giật khi có chỉ định, đặc biệt ở bệnh nhân tiền sản giật có dấu hiệu nặng. Cần theo dõi sát huyết áp khi phối hợp với nifedipine.
  • Thất bại điều trị: Nếu huyết áp không được kiểm soát sau khi sử dụng thuốc bước đầu, cần hội chẩn khẩn cấp với chuyên khoa Sản, Gây mê hồi sức hoặc Hồi sức tích cực để lựa chọn chiến lược điều trị tiếp theo.
  • Các thuốc chống chỉ định: Không sử dụng thuốc ức chế men chuyển (ACEI) và thuốc chẹn thụ thể angiotensin II (ARB) trong thai kỳ.
  • Giai đoạn hậu sản: Tăng huyết áp nặng vẫn có thể xuất hiện sau sinh và cần được xử trí cấp cứu theo các nguyên tắc tương tự.

4. Bảng tổng hợp các thuốc hạ huyết áp

Thuốc

Liều khởi đầu

Đường dùng

Labetalol

20 mg

Tĩnh mạch

Hydralazine

5 mg

Tĩnh mạch

Nifedipine IR

10 mg

Đường uống

Nifedipine ER/XR

30 mg

Đường uống

Nicardipine

5 mg/giờ

Truyền tĩnh mạch

Tài liệu tham khảo

  1. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Practice Bulletin No. 222: Gestational Hypertension and Preeclampsia. Obstetrics & Gynecology. 2020.
  2. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Committee Opinion No. 767: Emergent Therapy for Acute-Onset, Severe Hypertension During Pregnancy and the Postpartum Period. Obstetrics & Gynecology. 2019.
  3. Bernstein PS, et al. National Partnership for Maternal Safety: Consensus Bundle on Severe Hypertension During Pregnancy and the Postpartum Period. Obstetrics & Gynecology. 2017.