Đau mạn tính có thể ảnh hưởng đến mỗi người theo những cách khác nhau. Đau có thể có cảm giác như đau nhói, đau âm ỉ, như kim châm, tê râm ran, buốt, nóng rát hoặc nhức mỏi. Bạn có thể cảm thấy đau ở một vùng của cơ thể hoặc khắp cơ thể. Đau có thể chỉ kéo dài trong thời gian ngắn hoặc kéo dài nhiều tháng, nhiều năm.

Đau kéo dài hơn ba tháng được gọi là đau mạn tính. Đau mạn tính có thể ảnh hưởng đến mọi mặt của cuộc sống hằng ngày, bao gồm tâm trạng, giấc ngủ, công việc và các mối quan hệ. Hàng triệu người Mỹ đang phải trải qua tình trạng này.

Tìm ra phương pháp phù hợp nhất để làm giảm đau mạn tính là một quá trình lâu dài và phức tạp. Các phương pháp điều trị có thể bao gồm thuốc giảm đau, thủ thuật y khoa, thiết bị hỗ trợ và vật lý trị liệu. Một số người sử dụng các phương pháp chăm sóc sức khỏe bổ trợ cùng với điều trị thông thường. Những phương pháp này có thể bao gồm châm cứu, yoga, trị liệu thần kinh cột sống, liệu pháp massage hoặc thái cực quyền.

Tuy nhiên, những phương pháp hiện có không phải lúc nào cũng hiệu quả với tất cả mọi người. Đôi khi, điều trị không thể loại bỏ hoàn toàn cơn đau nhưng vẫn có thể làm giảm đau và giúp người bệnh hoạt động tốt hơn. Một số thuốc giảm đau có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn. Một số thuốc khác có thể dẫn đến nghiện.

Các nhà nghiên cứu vẫn đang tiếp tục tìm hiểu những cách mới để điều trị đau mạn tính. Họ đang tìm kiếm các thuốc an toàn hơn và những liệu pháp có tính định hướng, tác động chọn lọc hơn.

PHÁT TRIỂN CÁC THUỐC AN TOÀN HƠN

Một nhóm thuốc thường được sử dụng để điều trị đau được gọi là opioid. Thuốc opioid có thể làm giảm cảm giác đau ở một phần cơ thể hoặc trên toàn cơ thể. Tuy nhiên, chúng cũng có thể gây ra các tác dụng phụ nghiêm trọng, bao gồm quá liều và tử vong. Nguy cơ này cao hơn khi opioid bị sử dụng sai mục đích hoặc được dùng theo cách khác với chỉ định. Opioid cũng có thể gây nghiện ở một số người. Do những nguy cơ này đã được nhận biết rộng rãi, việc kê đơn opioid đã giảm trong những năm gần đây.

“Các bác sĩ ngày càng ít có xu hướng kê opioid vì những lý do chính đáng, nhưng điều đó cũng có nghĩa là tình trạng đau của một số bệnh nhân chưa được điều trị hiệu quả,” TS. Steven Olson, nhà hóa dược học tại Sanford Burnham Prebys, cho biết.

Olson và các nhà nghiên cứu khác đang cố gắng phát triển các thuốc không phải opioid để giảm đau. Olson nói: “Mục tiêu của chúng tôi là tìm ra một loại thuốc không phải opioid có hiệu quả, để người bệnh có thể tin cậy sử dụng mà không gây nguy hiểm cho họ.”

Thuốc giảm đau opioid phát huy tác dụng bằng cách gắn vào các protein được gọi là thụ thể opioid. Các thụ thể opioid thuộc một họ protein có tên là thụ thể kết hợp protein G (G protein-coupled receptors, GPCR). Khi được hoạt hóa, chúng kích hoạt các tín hiệu bên trong tế bào, từ đó gây ra nhiều tác động khác nhau trong cơ thể. Một trong những tác động đó là giảm đau.

Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng những loại thụ thể kết hợp protein G khác cũng có thể tạo ra tác dụng giảm đau. Một ví dụ là thụ thể neurotensin 1 (neurotensin receptor 1). Thụ thể này được hoạt hóa bởi một phân tử gọi là neurotensin. Tuy nhiên, các thuốc mô phỏng tác dụng của neurotensin cũng có thể gây ra những tác dụng phụ không mong muốn, bao gồm hạ thân nhiệt nghiêm trọng và tăng huyết áp.

Olson và nhóm nghiên cứu đã phát hiện hai phân tử có khả năng điều chỉnh tinh vi đáp ứng của thụ thể này. Những phân tử này kích thích tác dụng giảm đau đồng thời làm giảm các tác dụng phụ không mong muốn. Hiện nay, nhóm đang thiết kế và tổng hợp hàng trăm phân tử mới để tìm thêm những phân tử có thể thực hiện được cả hai mục tiêu này.

Ông cho biết: “Chúng tôi đang cố gắng phát triển thế hệ tiếp theo của các phân tử thuốc tác động lên thụ thể neurotensin 1.” Olson hy vọng sẽ tìm được những phân tử có thể phát triển thành một loại thuốc giảm đau mới.

GIẢM ĐAU CÓ ĐỊNH HƯỚNG

Các nhà khoa học cũng đang thử nghiệm một phương pháp giảm đau khác: liệu pháp gen. Liệu pháp gen đưa các gen khỏe mạnh vào tế bào hoặc sửa chữa các gen bị tổn thương trong tế bào.

TS. William Renthal là chuyên gia thần kinh học tại Bệnh viện Brigham and Women’s và Trường Y Harvard. Nhóm của ông đang phát triển các chiến lược mới để đưa liệu pháp gen đến những tế bào thần kinh cụ thể có liên quan đến cảm giác đau.

Trước tiên, nhóm của Renthal đã xây dựng bản đồ tế bào của tất cả các tế bào thần kinh trong những cấu trúc nằm dọc theo cột sống được gọi là hạch rễ sau (dorsal root ganglia). Các cấu trúc này chứa những tế bào thần kinh truyền thông tin cảm giác từ cơ thể đến tủy sống. Một số tế bào truyền thông tin về nhiệt độ hoặc xúc giác. Những tế bào khác truyền tín hiệu đau do chấn thương hoặc tổn thương mô. Các tế bào truyền tín hiệu đau được gọi là nociceptor, hay thụ thể nhận cảm đau.

Renthal giải thích: “Chúng tôi đã sử dụng những bản đồ này để xác định các đặc điểm riêng biệt của các nociceptor.” Những đặc điểm đó giúp các nhà nghiên cứu thiết kế các liệu pháp gen tập trung vào những tế bào thần kinh truyền tín hiệu đau. Mục tiêu là tránh ảnh hưởng đến các dây thần kinh kiểm soát những cảm giác khác, chẳng hạn như xúc giác.

Renthal nói thêm: “Chúng tôi muốn có thể tắt các tín hiệu truyền đau mà không ảnh hưởng đến những tế bào khác trong cơ thể.” Việc chỉ đưa phương pháp điều trị đến các tế bào thần kinh cảm nhận đau có thể giúp tránh những tác dụng phụ không mong muốn.

CÁC PHƯƠNG PHÁP CHĂM SÓC SỨC KHỎE BỔ TRỢ

Các nhà khoa học cũng đang tìm kiếm những phương pháp kiểm soát đau ngoài việc sử dụng thuốc. Nghiên cứu cho thấy một số phương pháp chăm sóc sức khỏe bổ trợ có thể làm giảm đau ở một số người. Những phương pháp này bao gồm châm cứu, liệu pháp massage, thái cực quyền và các phương pháp khác.

Một nghiên cứu gần đây cho thấy gần 1 trong 2 người sử dụng các phương pháp bổ trợ để kiểm soát đau. Các nhà nghiên cứu đang nghiên cứu nhiều phương pháp bổ trợ khác nhau đối với từng loại đau.

Châm cứu là một ví dụ. Phương pháp này sử dụng những kim nhỏ được đưa qua da vào các huyệt cụ thể trên cơ thể. Châm cứu đã là một phần của y học cổ truyền Trung Quốc trong nhiều thế kỷ. Một tình trạng đang được nghiên cứu về khả năng giảm đau bằng châm cứu là đau thắt ngực (angina). Đau thắt ngực là một dạng đau ngực xuất hiện do gắng sức thể chất hoặc căng thẳng về tinh thần hay cảm xúc.

Các nhà nghiên cứu cũng đang xem xét những phương pháp bổ trợ khác nhằm giảm đau do điều trị ung thư. Hóa trị có thể gây tổn thương các dây thần kinh ở bàn tay và bàn chân. Điều này dẫn đến đau, tê, cảm giác châm chích, mất thăng bằng và té ngã. Các nghiên cứu cho thấy thái cực quyền có thể cải thiện khả năng giữ thăng bằng và giúp giảm nguy cơ té ngã. Thái cực quyền bao gồm các động tác chậm, nhẹ nhàng kết hợp với kiểm soát hơi thở. Yoga cũng kết hợp các tư thế cơ thể, kỹ thuật thở và thiền. Cả hai phương pháp đang được thử nghiệm nhằm giúp giảm đau thần kinh do hóa trị.

Đau thường cần được điều trị bằng nhiều chiến lược kết hợp vì nó ảnh hưởng đến cơ thể theo rất nhiều cách. Tại phòng khám đau mạn tính của NIH, người bệnh được đánh giá và điều trị bởi một nhóm chuyên gia.

TS. Miroslav Bačkonja của NIH, chuyên gia về điều trị đau, cho biết: “Khi bệnh nhân đến phòng khám, họ được thăm khám bởi toàn bộ nhóm chuyên gia, bao gồm bác sĩ thần kinh, chuyên gia dinh dưỡng, chuyên gia tâm lý, nhân viên công tác xã hội, chuyên gia vật lý trị liệu và chuyên gia y học phục hồi chức năng. Cách tiếp cận của chúng tôi trong đánh giá và điều trị đau mạn tính là nhìn nhận người bệnh một cách toàn diện.”

Các phương pháp chăm sóc sức khỏe bổ trợ là một phần của cách tiếp cận toàn diện này. Ví dụ, Bačkonja giải thích: “Một bệnh nhân có thể được chuyên gia trị liệu hoạt động giải trí tư vấn và khuyến nghị học thái cực quyền, yoga, boxing hoặc khiêu vũ để cải thiện các triệu chứng và khả năng hoạt động.” Người bị đau mạn tính có thể gặp chuyên gia dinh dưỡng để thảo luận về những thay đổi trong chế độ ăn hoặc các lựa chọn sử dụng thảo dược, bên cạnh việc được các chuyên gia khác trong nhóm chăm sóc.

Ông nói thêm: “Chúng tôi biết rằng đau mạn tính không chỉ liên quan đến một bệnh, một khớp hay một sự cố đơn lẻ.” Các nhà nghiên cứu vẫn đang tiếp tục tìm kiếm những lựa chọn mới để giúp kiểm soát đau. Nếu bạn đang phải đối mặt với đau mạn tính, hãy trao đổi với bác sĩ về các lựa chọn điều trị. Phương pháp phù hợp sẽ khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân gây đau. Trong nhiều trường hợp, hiện có những lựa chọn điều trị không sử dụng opioid có thể cải thiện khả năng kiểm soát đau và chất lượng cuộc sống của bạn.

Nguồn: https://newsinhealth.nih.gov/2026/09/chronic-pain-treatment