"Lương y như từ mẫu" – lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở thành kim chỉ nam của nhiều thế hệ người làm nghề y. Tuy nhiên, từ hàng trăm năm trước, các bậc danh y của Việt Nam đã dùng chính cuộc đời mình để minh chứng cho tinh thần ấy. Họ không chỉ để lại những công trình y học quý giá mà còn truyền lại những bài học sâu sắc về y đức, lòng nhân ái và trách nhiệm đối với người bệnh.

Nhắc đến Y học cổ truyền Việt Nam, không thể không nhắc đến Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1724–1791). Ông là tác giả của bộ sách đồ sộ "Hải Thượng y tông tâm lĩnh", gồm 28 tập với 66 quyển, tổng kết toàn diện lý luận và kinh nghiệm thực hành y học cổ truyền.

Điều khiến hậu thế kính trọng ông không chỉ là tài năng mà còn là tấm lòng của một người thầy thuốc.  

Có lần, dù đường sá xa xôi, thời tiết khắc nghiệt, ông vẫn lặn lội đến tận nơi để cứu chữa cho một người bệnh nghèo. Sau khi chữa khỏi bệnh, gia đình người bệnh mang lễ vật đến cảm tạ nhưng ông kiên quyết từ chối vì cho rằng:

"Cứu người là bổn phận của người làm thuốc, không nên coi đó là cơ hội để cầu lợi."

Trong tác phẩm của mình, ông nhiều lần nhấn mạnh rằng:

"Đạo làm thuốc là một nhân thuật, lấy việc cứu người làm gốc."

Ông cũng căn dặn người học y phải luôn khiêm tốn, học hỏi suốt đời, không vì danh lợi mà bỏ quên người bệnh.

Danh y Tuệ Tĩnh (thế kỷ XIV) được xem là ông tổ của thuốc Nam với tư tưởng nổi tiếng:

"Nam dược trị Nam nhân"(Thuốc Nam chữa bệnh cho người Nam).

Ông dành nhiều năm nghiên cứu cây thuốc bản địa, ghi chép công dụng của hàng trăm vị thuốc và biên soạn các tác phẩm như "Nam dược thần hiệu" và "Hồng Nghĩa giác tư y thư".

Điều đáng quý là Tuệ Tĩnh không giữ kiến thức cho riêng mình. Ông luôn mong muốn người dân biết cách nhận diện cây thuốc quanh nhà để chủ động chăm sóc sức khỏe, giảm bớt khó khăn khi tiếp cận thầy thuốc.

Tinh thần ấy cho thấy một quan điểm rất tiến bộ: y học không chỉ để chữa bệnh mà còn để phòng bệnh và phục vụ cộng đồng.

Danh y Hoàng Đôn Hòa (1637–1708) nổi tiếng với tài chữa bệnh và lòng nhân hậu.

Tương truyền, ông thường khám bệnh miễn phí cho người nghèo, tự bỏ tiền mua thuốc cho những bệnh nhân không có khả năng chi trả. Đối với ông, sinh mạng con người luôn quan trọng hơn vật chất.

Ông từng khuyên học trò rằng người thầy thuốc không nên phân biệt giàu nghèo, địa vị hay thân phận của người bệnh, bởi trước bệnh tật, mọi người đều cần được quan tâm và chăm sóc như nhau.

 Hồ Đắc Di và thế hệ thầy thuốc hiện đại – Tiếp nối truyền thống y đức

Mặc dù là đại diện của nền y học hiện đại, Giáo sư Hồ Đắc Di luôn được nhắc đến như một tấm gương về đạo đức nghề nghiệp. Trong thời kỳ chiến tranh đầy gian khó, ông cùng đồng nghiệp vẫn tận tụy cứu chữa người bệnh với tinh thần hết lòng vì người dân.

Điều đó cho thấy, dù là Y học cổ truyền hay Y học hiện đại, giá trị cốt lõi của nghề y vẫn luôn là lòng nhân ái, trách nhiệm và sự tận tâm.

🌱 Qua cuộc đời của các danh y, có thể rút ra nhiều bài học quý báu:

•           Lấy người bệnh làm trung tâm trong mọi quyết định chuyên môn.

•           Không ngừng học tập, nghiên cứu để nâng cao trình độ.

•           Giữ gìn sự trung thực và khiêm tốn trong hành nghề.

•           Không đặt lợi ích vật chất lên trên sức khỏe của người bệnh.

•           Tôn trọng, cảm thông và đối xử công bằng với mọi bệnh nhân.

Đó cũng chính là những phẩm chất mà mỗi sinh viên ngành Y cần rèn luyện ngay từ khi còn ngồi trên giảng đường.

Ngày nay, cùng với sự phát triển của khoa học và công nghệ, Y học cổ truyền đang ngày càng được nghiên cứu, chuẩn hóa và kết hợp với Y học hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, dù phương pháp điều trị có thay đổi, những giá trị mà các bậc danh y để lại vẫn luôn là nền tảng bền vững của nghề y.

Những câu chuyện về Tuệ Tĩnh, Hải Thượng Lãn Ông, Hoàng Đôn Hòa và nhiều danh y khác không chỉ là những trang sử vẻ vang của Y học cổ truyền Việt Nam mà còn là những bài học sống động về y đức, lòng nhân ái và tinh thần phụng sự cộng đồng. Đó là nguồn cảm hứng để mỗi cán bộ y tế, giảng viên và sinh viên ngành Y tiếp tục gìn giữ truyền thống "Sáng y đức – Vững chuyên môn – Tận tâm vì người bệnh", góp phần xây dựng nền y học Việt Nam ngày càng phát triển.